تَوْرات (به عبری: תּוֹרָה) (تلفظ عبری: توراه)؛ نامی است عبری که به پراهمیتترین نوشتار یهود داده شده و به باور آنان بهوسیله یهوه (خداوند) به موسی وحی شدهاست.
در قرن دوم یا سوم قبل از میلاد تورات به زبان «یونانی کوئیس» ترجمه شد و در طی قرنها بقیه کتاب نیز ترجمه شدند. این ترجمه را سپتانت یا سبعینه
مینامند و توسط یهودیان یونانیزبان و سپس مسیحیان بسیار مورد استفاده
قرار میگرفتهاست. درنهایت تعدادی متن بسیار مشابه تهیه شد که به هر یک از
آنها متنهای مازورتی (TM) میگویند.
مازورتها «حروف صدادار» (با نام «نیکود») را به متن اضافه کردند تا متن اصلی از یکنواختی خارج شود.
برخی از این ملحقات در زبان یونانی به متن اصلی اضافه شده و بقیه هم ترجمههای عبری
کتابها و متونی هستند که در متون مازورتی وجود نداشتهاند. کشفیات جدید
نشان میدهد که بیشتر مطالعات سپتاجینت منشا عبری دارند درحالیکه دست نوشته
کاملی از متون عبری وجود ندارد که سپتاجینت برپایه آن شکل گرفتهاست اما
بسیاری از متفکران معتقدند که متون عبری یک «جهش» متن از متن اصلی متون
مازورتی را به تصویر میکشند.
همچنین یهودیان ترجمههای آزادی را به زبان آرامی تهیه کردند که آنها را ترجم مینامیدند. سپتاجینت
(ترجمه یونانی که توسط الکساندر در مصر و در دوران حکومت تولمائیکها
انجام شد ) در مقابل متن مازورتی مورد توجه کمتری قرار گرفت تامتن مازورتی
بتوان به عنوان متن اصلی عهد عتیق برای ترجمه به زبانهای غربی عرضاندام کند واین روند از زمان ترجمه کتاب ولگاته توسط جروم تاکنون ادامه یافت. در مسیحیت شرقی
هنوز ترجمههایی وجود دارند که متن اصلی آن سپتاجینت بودهاست دربرخی از
ترجمههای غربی مدرن از سپتاجینت برای تشریح بخشهایی از متن مازورتی که به
نظر میرسید در هنگام نوشتن با غرض ورزی نویسندگان روبرو شده و تحریف شده
استفاده میشود همچنین گاهی دراین ترجمهها از متن پیمایش دریای ساکن نیز استفاده شدهاست.
تعدادی از کتب تثنیه مقدس که بخشی از سپتاجینت یونانی هستند اما درکتاب مقدس عبری وجود ندارند را آپوکریفا مینامند. اغلب پروستانهای
مدرن آپوکریفا رابه عنوان کتب مقدس در نظر نمیگیرند اگر چه حدود سال ۱۸۲۰
کتب مقدس پروتستان این مطالب را درخود جای داده بودند. با این وجود اغلب
مسیحیان ( شامل اعضا کلیسای کاتولیک روم، کلیسای ارتدوکس شرق و کلیساهای ارتدوکس خاور ) آپوکریفا را بخشی از عهد عتیق میدانند. کلیسای کاتولیک روم هفت کتاب از این دسته شامل (کتاب توبیت، کتاب جودیت، مکابیان ۱، مکابیان ۲، خرد سلیمان، کتاب واعظ وکتاب باروخ و همچنین بخشهایی ازکتاب استر وکتاب دانیال را جزء عهد عتیق میداند. کلیساهای ارتدوکس تعدادی کتاب دیگر مانند مکابیان ۳، زبور ۱۵۱-155، اسدراس ۱، اودس، زبور سلیمان و گاهی مکابیان ۴ را در این عهد قرار میدهند.
